قطعنامه های شش گانه چه مضمونی دارند و چرا نمی توان آن ها مجددا اعمال کرد ؟

0 18

به گزارش چاپار نیوز، دولت آمریکا در هفته ای که گذشت و بدون حمایت های جهانی خصوصا شورای امنیت سازمان ملل اظهار کرد که قطعنامه های شش گانه سابق را مجددا اعمال می کند. این کشور از این طریق سعی کرد تا به تنهایی تحریم های قبلی را بازگرداند و تحریم های جدد را نیز اعمال کند.

اما باید از خود بپرسیم که مضمون واقعی این قطعنامه ها چه بوده است و تا چه میزان قابل اجرا شدن است؟

آمریکا در دو سال گذشته از برجام خارج شد و تمام تلاش خود را برای بازگرداندن تحریم ها علیه ایران واز بین بردن برجام به کار برد. از طرفی دیگر هم این کشور با تهدید و ارعاب سایر کشورها سی داشت تا باقی کشورها را نیز به پیروی از خود مجبور کند. در حالی که تلاش های آمریکا با مخالفت سیاسی کشورهایی همچون چین، روسیه و سه کشور اروپایی واقع شد.

این کشور سعی داشت تا با سوءاستفاده از بندهای قطعنامه ۲۲۳۱ خود را همچنان عضوی از برجام معرفی کند تا بتواند از این طریق تحریم های شش گانه قبلی که در سال های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ تصویب شده بود را مجددا اعمال کند. این حرکت آمریکا حتی با مخالفت سازمان ملل و شورای امنیت رو به رو شد. به همین علت امریکا نتوانست تا کشورها را مجاب به بازگرداندن تحریم ها نماید. با این وجود آمریکا تلاش کرد تا با اعمال تحریم های یک طرفه به طریقی تحریم های قبلی را به ایران تحمیل نماید.

به همین جهت قصد داریم تا محتوای اصلی هر یک از بخش نامه های شش گانه را بررسی نماییم. سپس بررسی کنیم که این تحریم ها تا چه حد قابلیت اجرا دارند. بنابر گفته مسئولان سازمان انرژی اتمی فعالیت هسته ای ایران در مرحله بدون بازگشت قرار دارد و حتی اگر آمریکا همچنان در برجام بود هم تحریم ها قابل اجرا شدن مجدد نبودند. لازم به ذکر است که تحریم های قبلی همگی فعالیت های هسته ای ایران را تحریم نموده بودند.

محتوای اصلی قطعنامه های شش گانه چیست؟

در قطعنامه ۱۹۹۶ که در مرداد ۱۳۸۵ تصویب شد، تمام فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی و بازفرآوری از جمله تحقیق و توسعه باید تعلیق می‌شد تا از سوی آژانس مورد راستی آزمایی قرار بگیرد. کشورها باید از انتقال هرگونه اقلام، مواد، کالا و فناوری که می‌تواند با فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی و بازفرآوری و برنامه‌های موشکی بالستیک ایران مربوط شود، جلوگیری نمایند. هم چنین این قطعنامه می خواست که ایران پروتکل الحاقی را اجرا کند.

در قطعنامه ۱۷۳۷ که در دی ماه ۱۳۸۵ تصویب شد، از کشورها درخواست می کرد تا تمام اقدامات لازم را به کار گیرند تا از صدور کلیه اقلام، مواد، تجهیزات، کالاها و فناوری که می‌تواند به فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی، بازفرآوری یا آب سنگین ایران، یا به توسعه سیستم‌های پرتاب سلاح هسته‌ای کمک می‌کند، جلوگیری نمایند. همچنین از ایران می خواست تا تمام فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی و بازفرآوری از جمله تحقیق و توسعه را تعلیق کند و از سوی آژانس مورد راستی آزمایی قرار بگیرد. همینطور از ایران درخواست می کرد تا کار بر روی تمامی پروژه‌های آب سنگین از جمله رآکتور تحقیقاتی آب سنگین به صورت قابل راستی آزمایی توسط آژانس را تعلیق کند و تصویب فوری پروتکل الحاقی و اجرای آن را در دستور کار قرار دهد. علاوه بر این از کشورها تقاضا می کرد تا تحصیل دانشجویان ایرانی در رشته‌های حساس مرتبط به مسائل هسته‌ای و موشکی را ممنوع کنند و اموال و دارایی‌های افراد و شرکت‌های تحریم‌شده مسدود شود.

در قطعنامه ۱۷۴۷ که در فروردین ۱۳۸۶ تصویب شد از تمام کشورها خواسته شد تا انتقال تجهیزات یا فن‌آوری‌هایی که در ارتباط با برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران است را متوقف کنند، حساب‌های مالی افراد مرتبط با برنامه‌ هسته‌ای و موشکی ایران را مسدود نمایند، ورود و خروج افراد مرتبط با برنامه‌ هسته‌ای و موشکی به کشورشان را اطلاع دهند، صادرات و واردات سلاح‌های سنگین به ایران یا از ایران را ممنوع می‌شود، هیچ وام جدیدی به ایران ندهند و ایران به الزامات شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی جهت اعتمادسازی پایبندی کامل داشته باشد.

در قطعنامه ۱۸۰۳ که در خرداد ۱۳۸۹ به تصویب رسید، در کنار تحریم های قبلی از کشورهای عضو سازمان ملل متحد درخواست شد تا محموله‌های دریایی و هوایی به مقصد ایران و بالعکس را، اگر مشکوک به حمل مواد و تجهیزات ممنوعه باشند، مورد بازرسی قرار دهند. در اعطای اعتبارها و تسهیلات تجاری به بخش خصوصی برای مبادلات بازرگانی با ایران دقت بیشتری به خرج داده و در مورد همکاری موسسات مالی با بانک‌های ایرانی به خصوص بانک صادرات و ملی ایران و شعب خارجی آن ها هوشیار باشند.

در قطعنامه ۱۸۳۵ که در مهر ۱۳۸۷ به تصویب رسید، فقط بر اجرای قطعنامه‌های قبلی تاکید شد.

بدترین قطعنامه از قطعنامه های شش گانه علیه ایران شامل چه مورادی است؟

در قطعنامه ۱۹۲۹ که در خرداد ۱۳۸۹ تصویب شد، ایران تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد و بند ۴۱ آن قرار گرفت. این در حالی است که تعداد زیادی از کارشناسان داخلی و خارجی این قطعنامه را بدترین قطعنامه در طول تاریخ حیات شورای امنیت علیه یک کشور دانستند. بر طبق این قطعنامه فعالیت اقتصادی در مسائل مربوط به هسته‌ای و موشکی که ایران از آن منتفع شود، ممنوع شد. همچنین بر الزام هشیاری درباره کاربردهای دوگانه برخی صنایع و تجهیزات پتروشیمی با هسته‌ای، فروش سلاح‌های نظامی به ایران (حتی از نوع متعارف)، انتقال فناوری‌­ها یا مساعدت­‌های تکنیکی مربوط به موشک­‌های بالستیک قادر به حمل تسلیحات هسته­‌ای و انجام هر فعالیتی توسط ایران در این زمینه ممنوع گردید. هم چنین سپاه پاسداران و شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران مورد تحریم قرار گرفتند. در این قطعنامه بر الزام تصویب پروتکل الحاقی، معاهده جامع منع آزمایش‌های هسته‌ای (CTBT) تاکید شد و از ایران خواسته شد تا اجازه بازرسی تمام محموله‌های هوایی و دریایی (حتی در دریاهای آزاد) به مقصد ایران یا از این کشور به خارج را در صورتی که مظنون به این باشند که آن محموله‌ها حاوی مواد اتمی، موشکی یا نظامی ممنوع باشد و همینطور اجازه توقیف آن ها مبتنی بر شرایط را بدهد. علاوه بر این خدمات مالی مرتبط با اشاعه سلاح هسته‌ای، بیمه، دارایی‌ها تحریم گردیدند و به کشورها هشدار داده شد که نسبت به معامله با بانک‌های ایرانی و نهادهای سپاه و کشتیرانی هوشیار باشند. هم چنین بر عدم سرمایه‌گذاری مشترک با بانک‌های ایرانی و جلوگیری از تاسیس شعب تازه بانک‌های ایرانی تاکید گردید.

چرا نمی توان تحریم ها را بازگرداند؟

همان طور متوجهن شدید، در این قطعنامه‌ها و در موارد تحریمی بیشتر به فعالیت‌های هسته‌ای و نظامی مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای اشاره شده است. ههچنین بخش‌های اقتصادی که مورد تحریم قرار گرفته اند هم مرتبط با این دو حوزه و بیشتر فعالیت‌های هسته‌ای هستند. این در شرایطی است که فعالیت‌های هسته‌ای ایران از ابتدا تاکنون در بخش‌های عمده وابسته به هیچ شرکت و کشور خارجی نبوده و در این سال‌ها بدون محدودیت و بر اساس چارچوب و برنامه‌ریزی سازمان انرژی اتمی به کار خود ادامه داده است. در زمانی که برنامه‌های مختلف ایران در چرخه سوخت هسته‌ای پیش می‌رفت، همکاری ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز در چارچوب پادمان جامع و در مقاطعی در چارچوب پروتکل الحاقی و کد اصلاحی ۳.۱ ادامه یافت.

تحریم‌های اعمال شده تحت قطعنامه های شش گانه شورای امنیت، موضوع تازه ای نیستند. این تحریم‌ها تنها در دو سال ابتدایی اجرای برجام تعلیق شدند اما با خروج آمریکا از برجام، تمامی آن ها در قالب و سطوح مختلف توسط آمریکا بازگشت و این کشور تمام تلاش خود  برای الزام سایر کشورها به اجرایی کردن این تحریم ها را به کار برد.

لازم به ذکر است که پس از اجرای برجام، فعالیت‌های هسته‌ای در بخش‌هایی از جمله در حوزه صادرات آب سنگین، خرید کیک زرد و مواد اولیه، استخراج و اکتشاف، ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای قدرت، همکاری‌های هسته‌ای بین‌المللی و غیره، شاهد رشد چشمگیری در ۴۰ سال اخیر بود. اکنون ایران دیگر به غنی‌سازی لزوما تا ۵ درصد یا ۲۰ درصد و نیز استفاده از سانتریفیوژهای نسل اول بسنده نمی‌کند و در بلندمدت برنامه ساخت کشتی‌ با سوخت اتمی را در دستور کار دارد و برای غنی‌سازی به تولید صنعتی با ماشین‌های نسل ۶ فکر می کند. در چنین شرایطی حتی اگر آمریکا عضو برجام باشد هم، این قطعنامه‌ها به لحاظ ماهوی در سطح هسته‌ای و اقتصادی قابلیت اجرا شدن را نداشتند.

به نظر می رسد که آمریکا از این اقدامات تنها یک هدف دارد و آن هم تحت تاثیر قرار دادن افکار عمومی در آمریکا د راستای اهداف ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آینده این کشور است. ترامپ در صورت موفقیت در پیروزی در انتخابات به اعمال فشار بیشتر علیه ایران ادامه خواهد داد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.