آیا احیا رودخانه های همدان امکان پذیر است؟

 

رودخانه های همدان به عنوان جزئی از طبیعت زنده یکی از عناصر هویتی و طبیعی مهم آن بوده و هستند که پیشینه ای به قدمت تاریخ دارند و در روزگاری نه چندان دور نشانی از هویت شهر بودند.

در متون کهن سمیرامیس ملکه آشوری به رودخانه های همدان اشاره کرده همچنین یک نقاش عثمانی در سال ۹۷۰ هجری قمری در نقاشی خود از همدان، رودهای دیوین و آلوسجرد را به تصویر کشیده است.

در حال حاضر شهر همدان هشت رودخانه دارد که در سال های اخیر به علت سهل انگاری و ساخت وسازهای بی جا در حریم آنها به کانال فاضلاب تبدیل شده است و در وضعیت خوبی به سر نمی برند.

موضوع احیای رودخانه ها در سال های ۱۹۶۰ به صورت جهانی شکل گرفت، این مسأله مهم در دهه های اخیر در ایران هم مورد توجه قرار گرفته و چند سالیست احیاء و ساماندهی رودخانه های شهر همدان به یکی از اهداف مشترک ارگان های مرتبط تبدیل شده است. در همین راستا سال گذشته پروژه ای مبنی  بر احیای رودخانه های شهر همدان شروع شد و این موضوع مورد مطالعه کارشناسانه قرار گرفت.

کارشناس و مشاور این طرح در این خصوص عنوان کرد: در طرح احیای رودخانه های همدان به این نتیجه رسیده ایم که بعضی از رودخانه مشکل خاصی ندارند و فاضلابی در آنها نیست اما با توجه به اینکه مردم همدان و مدیران شهر سال ها دیدگاهشان این بوده که باید رودخانه را پوشاند، به یک عادت تبدیل شده است.

دکتر صاحب محمدیان منصور اظهار کرد: زمانی که رودخانه فاضلاب داشته روی آن را می پوشاندند که البته این امر منافعی هم دارد، وقتی که روی رودخانه ای پوشانده می شود فضای روی آن می تواند به خیابان تبدیل شده یا در کنار آن ساخت وساز انجام شود.

او اضافه کرد: امروزه از نظر علمی به این نتیجه رسیده ایم که نباید روی رودخانه پوشانده شود چراکه رودخانه ها حریم دارند و از نظر مهندسی، سیلاب تا پدافند غیرعامل اگر در بازه های ۵۰ یا ۱۰۰ ساله طغیان  کنند بناهای اطراف را تخریب می کنند بنابراین حریم رودخانه و خود رودخانه را باید برای رودخانه بگذاریم.

محمدیان منصور تأکید کرد: وقتی عرصه رودخانه آزاد شود و اطرافش ساخت و ساز انجام نگیرد از نظر طراحی شهری و کیفیت و ارتقاء فضای زندگی می توان آن را تبدیل به پارک و فضای دلنشینی کرد بنابراین روی رودخانه را برداشته و ایمنی اش را فراهم می کنیم.

عضو هیئت علمی گروه معماری دانشگاه بوعلی سینا با تأکید بر اینکه در حال حاضر در شهر همدان بعضی از رودخانه ها فاضلاب زیادی دارند و برنامه های درازمدت می طلبند، ادامه داد: در این موارد ابتدا فاضلاب حذف و سپس اقداماتی بعدی انجام می شود.

این مدرس دانشگاه گفت: در بعضی از رودخانه های همدان فاضلابی موجود نیست، نظیر رودخانه عباس آباد که از گنجنامه تا میدان عباس آباد و پشت منوچهری ادامه دارد و بنا به رسم و عادت در منطقه منوچهری روی آن را پوشانده اند.

محمدیان منصور افزود: در بعضی از مواقع ابتدا برای رودخانه دیواره می کشند و پس از اینکه چند سال به این صورت ماند به یک کانال رو باز تبدیل می شود و ممکن است در طول سال ها خطرات جانی داشته باشد و سپس روی آن را می پوشانند در صورتی که کشیدن دیواره اشتباه است.

او عنوان کرد: باید کنار رودخانه یک فضای پله پله بالا بیاید و در قسمت پله ها درخت و فضای نشیمن ایجاد شود و در مواقع سیلاب بحران عبور و مرور در کنار رودخانه ممنوع شده و رودخانه زندگی واقعی خود را انجام دهد بنابراین با این اقدام در شهر یک ارزش افزوده خواهیم داشت.

این پژوهشگر با ذکر اینکه در حال حاضر رودخانه دیوین فاضلاب ندارد، عنوان داشت: به عنوان مثال ساکنان منطقه بالای بلوار کاج درخواست داشتند که روی این رودخانه را بپوشانند چراکه مردم گزینه بهتری از شهرداری برای رودخانه ها ندیدند و می خواهند طبق روال قبل رودخانه پوشانده شود.

محمدیان منصور ابراز کرد: اگر شهرداری بخواهد روی رودخانه ها را باز کند باید مقاومت، جسارت و شهامت از خود نشان دهد و خوشبختانه موافقت کرده که قسمتی از رودخانه گنجنامه که مشکلات محیط زیستی ندارد، احیا شود.

او یادآوری کرد: در راستای احیاء رودخانه ها مباحثی مانند مالکیت ها مطرح می شود چراکه تعداد زیادی از شهروندان در سال های قبل در حریم رودخانه ساخت و ساز کردند و اگر قرار باشد تخریب شوند به حکم حقوقی و مطالعه نیاز دارد.

این مدرس دانشگاه در ادامه بیان کرد: مردم همدان تا قبل از پیاده راه شدن خیابان بوعلی تصوری از پیاده راه نداشتند و مخالف این مسئله بودند اما در حال حاضر کاملاً درک کرده اند خیابان انسان محور یعنی چه و اگر قرار باشد شهرداری جایی را پیاده راه کند روی جزئیات آن بحث می کنند.

محمدیان منصور افزود: همین وضعیت درباره احیاء رودخانه ها نیز وجود دارد و مردم چیزی از احیا رودخانه نمی دانند؛ به عنوان نمونه رودخانه شاطرعلی در لونا پارک که تنها رودخانه رو باز همدان است، نه تنها نامطبوع نیست بلکه دلنشین هم است.

او با اشاره به اینکه مردم و مدیران به علت تصور نداشتن از رودخانه روباز در برابر این قضیه مقاومت می کنند، متذکر شد: در حال حاضر آب منطقه ای باید عرصه حریم رودخانه عباس آباد که دارای آب پاکی است را در اختیار طرح احیا رودخانه ها بگذارد تا فرآیند تهیه نقشه آن انجام شود.

این مدرس دانشگاه تأکید کرد: در حال حاضر در همدان چیزی به اسم پاکیزگی رودخانه نداریم و بدیهی است اگر فاضلاب رسمی هم در آنها نریزد آب بالاخره آلوده می شود بنابراین شهرداری باید پاکیزگی آب را تأمین کند.

محمدیان منصور خاطرنشان شد: رودخانه هایی که در حال حاضر این طرح در آنها مقدور است رودخانه زوار یا عباس آباد و رودخانه دیوین است و دیگر رودخانه های همدان به پروسه های ۵ و ۱۰ ساله نیاز دارند که فاضلابشان جمع آوری شده و اقدامات بعدی انجام شود.

او با بیان اینکه طبق گفته شهردار همدان احیاء رودخانه عباس آباد در سال جاری آغار و انجام خواهد شد، گفت: یکی از حُسن های این رودخانه این است که در حریم آن منطقه مسکونی نیست و در نتیجه اعتراض مردم را به دنبال ندارد.

محمدیان منصور بیان کرد: اگر این اتفاق عملی و مردم با احیا رودخانه ها آشنا شوند، به طور قطع پیشنهاد احیا دیگر رودخانه های شهر را می دهند، به عبارت دیگر این اقدام به فرهنگ سازی نیاز دارد و باید با حمایت و کمک رسانه ها به مطالبه عمومی تبدیل شود.

او با تأکید بر اینکه در همدان هشت رودخانه وجود دارد، اظهار داشت: رودخانه های رو بسته شهر به جاده و خیابان تبدیل شده اند و حتی درخت هایی که در کنار آنها بوده اند از بین رفته اند چراکه به فاضلاب تبدیل شده اند.

عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا در انتها با اشاره به اینکه در حال حاضر هشت رودخانه در همدان وجود دارد، ابراز کرد: اگر رودخانه ها احیا و موانع آنها اصلاح شود سرانه فضای سبز شهر بالا می رود و بر نشاط شهر نیز تأثیر دارد.

1 نظر
  1. yiserztgz می گوید

    آیا احیا رودخانه های همدان امکان پذیر است؟ | خبری چاپار

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.